Penyakit Tangan, Kaki, dan Mulut (HFMD)

Lindungi Anak Anda Daripada HFMD

Dr Goh Chun Hwee, pakar perunding pediatrik di Ampang menyenaraikan semua perkara yang perlu diketahui tentang penyakit ini bagi membantu anda menjaga kesihatan anak anda.

Terdapat peningkatan kes penyakit tangan, kaki dan mulut (HFMD) baru-baru ini dalam komuniti kita dengan kanak-kanak dimasukkan ke hospital dan taska ditutup akibat wabak berkelompok. Sehingga 5 Mei 2022, terdapat 22,463 kes yang dilaporkan di Malaysia, dengan 96% kes (21,508 kes) melibatkan kanak-kanak berumur kurang daripada 6 tahun.

Apakah punca HFMD?

HFMD secara amnya merupakan penyakit virus yang ringan tetapi mudah berjangkit yang kebanyakannya disebabkan oleh Coxsackievirus A16 & Enterovirus 71—yang berjangkit melalui sentuhan dengan cecair badan seperti air liur, najis, dan lelehan cecair daripada lepuh orang yang dijangkiti.

Pesakit biasanya menunjukkan ruam papular yang meluas di seluruh badan, khususnya di tapak tangan dan tapak kaki. Mereka juga sering mempunyai pelbagai ulser yang menyakitkan di dalam mulut dan lidah, yang biasanya dirujuk sebagai kudis mulut yang menyakitkan.

Mengapakah kanak-kanak kecil lebih terdedah?

HFMD terutamanya menjejaskan kanak-kanak di bawah umur 10 tahun, dan kebanyakannya di bawah umur 5 tahun. Pertama, mereka mempunyai sistem imun yang lemah dan cenderung untuk menyentuh muka mereka dengan kerap atau memasukkan tangan ke dalam mulut tanpa mengamalkan kebersihan tangan yang betul. Seterusnya, kanak-kanak dalam kumpulan umur ini biasanya dihantar ke taska dan tadika semasa ibu bapa mereka bekerja—meningkatkan risiko penularan di pusat-pusat ini.

Apakah simptom-simptom awal?

Demam ringan kerap menjadi tanda pertama—diikuti dengan sakit tekak dan ruam. Masa inkubasi—daripada sentuhan awal hingga permulaan simptom—adalah kira-kira 3 hingga 7 hari. Dua hari selepas bermulanya demam, pesakit sering mula mengalami lesi atau ulser yang menyakitkan, merah, seperti lepuh di rongga oral, lidah dan bibir—yang mengakibatkan kehilangan selera makan. Ini sering diikuti dengan ruam kulit yang terdiri daripada papula merah atau lepuh berisi cecair di tapak tangan dan tapak kaki, dan mungkin juga punggung.

Mengapakah kes kelihatan meningkat pada bulan/musim tertentu?

Banyak kajian mendapati bahawa perubahan iklim dipercayai berkaitan dengan peningkatan kes HFMD. Di Malaysia, ini berkait rapat dengan tempoh monsun dan lokasi geografi. Berdasarkan kajian tempatan yang diterbitkan pada tahun 2020, penyelidik mendapati bahawa HFMD meningkat semasa musim Monsun Barat Daya (Mei hingga Ogos) di kebanyakan negeri, manakala tempoh luar HFMD adalah semasa musim Monsun Timur Laut (November hingga Januari).

Bagaimanakah kanak-kanak yang dijangkiti biasanya dirawat?

HFMD ialah penyakit jangkitan virus dan hampir semua pesakit pulih tanpa rawatan dalam tempoh 7 hingga 10 hari.. Mereka biasanya diberikan rawatan sokongan seperti penghidratan yang mencukupi, parasetamol untuk melegakan kesakitan dan demam, semburan hialuronik oral untuk mempercepatkan penyembuhan ulser dan gel oral dengan kesan anestetik untuk menahan kesakitan sebelum makan.

Walau bagaimanapun, terdapat sebilangan kecil pesakit yang mengalami demam panas yang berterusan, penyahhidratan dengan pengambilan cecair yang kurang disebabkan oleh ulser oral yang meluas, kesukaran bernafas atau sawan. Dalam kes ini, adalah penting untuk berunding dengan penyedia penjagaan kesihatan anak anda untuk penilaian lanjut. Pesakit ini dimasukkan ke hospital untuk mendapatkan rawatan.

Sesetengah kanak-kanak hanya mengalami simptom ringan dan cepat pulih di rumah, sementara yang lain mungkin memerlukan pemantauan yang lebih rapi.

Bolehkah penyakit ini meninggalkan sebarang kesan berpanjangan terhadap kesihatan kanak-kanak?

Hampir semua pesakit HFMD pulih sepenuhnya tanpa kesan berpanjangan kepada kesihatan mereka.. Walau bagaimanapun, sesetengah pesakit yang menghidap HFMD akibat jangkitan enterovirus (EV71) mungkin mengalami komplikasi yang lebih serius seperti jangkitan otak (ensefalitis), jangkitan paru-paru (pneumonitis dengan edema pulmonari), keradangan jantung (miokarditis), atau meningitis virus. Sebahagian kecil pesakit ini mungkin perlu tinggal di hospital lebih lama, dan memerlukan terapi yang lebih intensif.

Apakah kaedah pencegahan terbaik untuk membendung HFMD?

Perlu ada kesedaran awam yang lebih tinggi dan ibu bapa perlu dididik sepenuhnya tentang perkara ini.

• Jika anak-anak mereka menunjukkan tanda jangkitan—jangan bawa mereka keluar di tempat awam dan jangan hantar mereka ke taska atau pusat jagaan kanak-kanak. Dapatkan rawatan atau nasihat perubatan dan teruskan kuarantin di rumah jika simptom yang dialami adalah ringan.
• Ibu bapa harus memastikan kebersihan tangan yang ketat terutamanya selepas anak-anak mereka terdedah kepada kemudahan awam (cth. taman permainan).
• Kanak-kanak perlu kerap mencuci tangan mereka dengan sabun atau pensanitasi tangan.
• Ibu bapa harus membersihkan meja dan kerusi awam dengan tisu basah beralkohol.
• Bersihkan dan nyahjangkit semua mainan dan perabot rumah dengan kerap.
• Sila ingatkan kanak-kanak supaya elakkan berkongsi barang peribadi atau makanan mereka.

Artikel ini disumbangkan oleh Dr Goh Chun Hwee, Pakar Perunding Pediatrik di Hospital Pantai Ampang. Untuk mengetahui lebih lanjut tentang tempat dan masa untuk berjumpa dengan Dr Goh Chun Hwee di kliniknya, klik di sini.